Δεν ξέρω τι ελπίδες μπορεί έχει ένας λαός που αδιαφορεί όταν τα προσωπικά αντικείμενα της Μαρίας Κάλας βγαίνουν στο σφυρί, ενώ θρηνωδεί και μαλλιοτραβιέται όταν ο Γλύξμπουργκ εκποιεί τους θησαυρούς που του αγοράσαμε. Αν στην περίπτωση Κάλας αντιδρούσε όπως στην περίπτωση Γλύξμπουργκ, θα ήταν ένας σπουδαίος λαός, αλλά, πρόσκαιρα, ελπίζω, παραμένει κακομοίρης, χωρίς ελπίδες απογείωσης.

Κάποιοι πίστευαν ότι θα το λησμονούσαμε. Στις 27.11.’02, βρέθηκαν κάτω από το σφυρί του δημοπράτη, στη Ρώμη, σπαρακτικές επιστολές της Κάλας, γραμμένες αμέσως μετά το τέλος της σχέσης της με τον Ωνάση. Βρισκόταν αληθινά και η καρδιά της κάτω από το ίδιο σφυρί. «Είναι σκληρό. Δεν μπορεί να είναι αλήθεια. Είναι σαν να έχω φάει ένα δυνατό χαστούκι και να μου έχει κοπεί η ανάσα. Πρέπει να προσπαθήσω να επιβιώσω τους επόμενους μήνες. Ξαναχτίζω τα πάντα».

Τέτοια γράμματα απηύθυνε στην άλλη μάνα της, την Ελβίρα ντε Ιντάλγκο, δασκάλα της στη φωνητική. Πουλήθηκαν όλα. Θλιμμένη, απογοητευμένη η Κάλας πέθανε στο Παρίσι, τον Σεπτέμβριο του 1977, σε ηλικία 53 ετών. ΄Εριξαν τη στάχτη της στο Αιγαίο, όπως η ίδια είχε ζητήσει. ΄Ημουν εκεί, πλάι στην τεφροδόχο. ΄Οταν κάνετε διακοπές στην «΄Ασπρη Θάλασσα» (έτσι έλεγαν παλιά το Αιγαίο), συλλογισθείτε ότι η αλμύρα στα χείλη σας μπορεί να περιέχει κάτι από εκείνη.

Σήμερα συμπληρώνονται 33 χρόνια από τον θάνατό της. Είναι ντροπή να πω τι σκεπτόμουν για την ελληνική πολιτεία και τι ήθελα να κάνω κατά πρόσωπο των αξιωματούχων της, για την αδιαφορία τους, όταν οι επιστολές της έβγαιναν στο σφυρί προ οκταετίας.

Είναι ντροπή να πω τι σκέπτομαι σήμερα για το υπουργείο Παιδείας, που διατηρεί το απερίγραπτο χάλι στις μουσικές σπουδές της χώρας μας. Οι συνήθεις υποκριτές και οι άλλοι φαρισαίοι διοργανώνουν σήμερα στη μνήμη της κάποιες εντελώς ασήμαντες εκδηλώσεις τοπικού ενδιαφέροντος.

Το τοπικό σίγουρα υπάρχει, αλλά για το ενδιαφέρον δεν ξέρω. ΄Οση προσπάθεια κι αν καταβάλεις, η Κάλας δεν μετατρέπεται σε τοπική από οικουμενική. ΄Ετσι, απλώς επιβεβαιώνετε τον επαρχιωτισμό σας, κυρίες και κύριοι.