BIJBELSE VOORSTELLINGEN & DAT NIEUWE TESTAMENT:
SCHILDERS UIT DE LAGE LANDEN TIJDENS DE REGEERPERIODE VAN KAREL V
• Kunstcollectie Huis Bergh: Dat Nieuwe Testament, schilderijen en muziek van de Lage Landen
DE HABSBURGSE HOVEN: UITGELEZEN CENTRA VAN DE VLAAMSE POLYFONIE
In de loop van de 16de eeuw kwamen steeds meer leken aan het hoofd van een hofkapel te staan of zij kregen andere vooraanstaande muzikale functies. Die taken konden, zoals trouwens vroeger hij de Bourgondiërs, zeer uiteenlopend zijn. De kapelmeester (magister cantus of phonascus, maestro di cappella, maître de chapelle, maître de chant) leidde de hofkapel. Meestal was hij ook componist, maar in sommige gevallen had hij alleen organisatorische opdrachten.
De kapelmeester zelf stond vaak in voor het muziekonderricht van de koorknapen, die, zoals uit het kapelreglement van het hof van Innsbruck uit 1565 blijkt, dagelijks werden onderricht "im Singen, Contrapunkt und Componiren." Hij kon bijgestaan worden door een vice-kapelmeester, die hem verving hij ziekte, afwezigheid of een ander beletsel. Soms was maître des enfants een afzonderlijke functie of een supplementaire opdracht van een van de zangers. Sommige zangers waren actief als componist, als leraar van de knapen (voor Latijn en godsdienst), als kopiist of als luitspeler.
Als erfgenamen van de Bourgondische hertogen hebben de Habsburgers de traditie van de Vlaamse polyfonie steeds hoog in het vaandel gehouden. Hun hofkapellen waren voor het grootste deel samengesteld uit musici uit de Nederlanden, al namen zij ook anderen in dienst, naargelang van de plaats waar zij resideerden. De Habsburgse vorsten in Oostenrijk wierven ook Duitstaligen en Italianen aan, de Spaanse koningen uiteraard ook Spanjaarden. Toch waren de voornaamste muzikale functies meestal in handen van Nederlanders, en vaak niet de geringsten.
De eerste Habsburgse keizer, Maximiliaan I, had Heinrich Isaac in dienst als kapelmeester en hofcomponist. Zijn opvolger keizer Karel V, tevens koning van Spanje, hield er zelfs twee hofkapellen op na: een speciale capilla flamenca, die uitsluitend uit Nederlanders bestond, en een groep Spaanse musici.
